Información sobre o “Índice de Referencia de Préstamos Hipotecarios” (IRPH)

As persoas consumidoras con préstamos hipotecarios referenciados no tipo de xuro ao Índice de Referencia de Préstamos Hipotecarios (IRPH), reclaman que se declare nulo este tipo de xuro por consideralo unha cláusula abusiva, complexa, cuxo cálculo é pouco transparente para as persoas consumidoras e que resulta susceptible de ser manipulado polas entidades de crédito.

As controversias xorden cando co paso do tempo a aplicación do IRPH supón un incremento dos tipos de xuro superior a outros índices como é o caso do euribor.

En relación co IRPH, o Tribunal Supremo ditou unha sentenza, na cal, no caso analizado,  pronúnciase sobre dúas cuestións: a) se o tipo de xuro IRPH é unha condición xeral da contratación e b) se o mesmo supera o control de transparencia.

En resposta á primeira cuestión, o Tribunal Supremo responde que o IRPH ten a calidade de condición xeral da contratación.

Con respecto á segunda cuestión, o Tribunal Supremo entende que o devandito tipo de xuro, ao ser supervisado polo Banco de España e publicado mensualmente no Boletín Oficial do Estado, é un índice público e accesible para calquera, polo que  supera o control de transparencia.

Non obstante o anterior, o Xulgado de Primeira Instancia nº38 de Barcelona, formulou unha cuestión prexudicial perante o Tribunal de Xustiza da Unión Europea.

Actualmente está pendente de que o Tribunal de Xustiza da Unión Europea se pronuncie respecto das cuestións prexudiciais expostas polo Xulgado de Barcelona sobre o IRPH.

 

É importante indicar que antes de que se pronuncie o Tribunal de Xustiza da Unión Europea, o Avogado Xeral do devandito Tribunal, debe emitir un informe, o que fixo o pasado 10 de setembro de 2019. Nas conclusións do informe do Avogado Xeral  sinálase, en síntese, que:

Unha cláusula como a que fixa un tipo de xuro referenciado ao IRPH non está excluída do ámbito de aplicación da Directiva 93/13/CEE, sobre cláusulas abusivas en contratos celebrados con persoas consumidoras.
A información que o profesional debe facilitar ás persoas consumidoras para cumprir a esixencia de transparencia na cláusula contractual que fixa un tipo de xuro referenciado ao IRPH, cuxa fórmula matemática de cálculo resulta complexa e pouco transparente para as persoas consumidoras, debe ser suficiente para que estas poidan tomar unha decisión prudente e con pleno coñecemento do método de cálculo do IRPH e dos elementos que o compoñen. A información debe especificar tanto a definición completa do IRPH como as disposicións da normativa que o determinan, e tamén se debe referir á evolución do IRPH no pasado.
Correspóndelle aos órganos xudiciais nacionais, cando efectúen o control de transparencia do IRPH verificar, tendo en conta o conxunto de circunstancias que rodearon a celebración do contrato, se este expón de xeito transparente o método de cálculo do IRPH, de forma que as persoas consumidoras estiveran en condicións de valorar as consecuencias económicas que do mesmo se derivan para elas, así como se o contrato cumpre con todas as obrigas de información previstas na normativa nacional.

 

Que é o IRPH?

O Índice de Referencia de Préstamos Hipotecarios (IRPH) é un tipo de xuro variable oficial que se utiliza en vez doutros como o Euríbor para referenciar algúns préstamos hipotecarios concedidos para a adquisición de vivenda en toda España.

Trátase do tipo medio dos préstamos hipotecarios a máis de tres anos, para a adquisición de vivenda libre, concedidos polas entidades de crédito en España. O Banco de España defíneo como “a media simple dos tipos de xuro medios ponderados polos principais  das operacións de préstamo con garantía hipotecaria de prazo igual ou superior a tres anos para a adquisición de vivenda libre, que foron iniciadas ou renovadas polos bancos e caixas de aforros no mes ao que se refire o índice”.

Os tipos de xuro medio ponderados aos que fai referencia a definición do IRPH son os tipos anuais equivalentes declarados ao Banco de España para eses prazos polo colectivo de bancos e caixas de aforros.

Cabe destacar que anteriormente existían os seguintes tres tipos de xuro similares ao IRPH:

Tipo medio dos préstamos hipotecarios a máis de tres anos, para a adquisición de vivenda libre, concedidos polos bancos.
Tipo medio dos préstamos hipotecarios a máis de tres anos, para a adquisición de vivenda libre, concedidos polas caixas de aforros.
Tipo activo de referencia das caixas de aforros.

Con efectos desde o 1 de novembro de 2013, produciuse a completa desaparición destes tipos de xuro, sendo substituídos con efectos desde a seguinte revisión de tipos aplicados polo tipo ou índice de referencia substitutivo previsto no contrato ou, en defecto deste, polo IRPH de entidades de crédito, que é o que está vixente na actualidade.

 

Como se calcula o IRPH?

É función do Banco de España confeccionar e publicar determinados índices ou tipos de referencia do mercado hipotecario, entre os que se atopa o IRPH. O cálculo deste último realízase sumando todos os tipos de xuro medios ponderados dos préstamos de cada banco e caixa de aforros e dividindo o resultado entre o número total de bancos e caixas de aforros que deben presentar os devanditos tipos de xuro ao Banco de España.

 

Pasos a seguir nas reclamacións relativas ao IRPH